Özürlüler yaşa bağlı olmadan erken emekli olurlar, Malül çocuklar ana-babaları üzerinden yetim aylığı ve sağlık yardımı alabilirler, Malül çocuğu olan anneler daha erken emekli olurlar. Özürlüler yaşa bağlı olmadan erken emekli olurlar, Malül çocuklar ana-babaları üzerinden yetim aylığı ve sağlık yardımı alabilirler, Malül çocuğu olan anneler daha erken emekli olurlar, Özürlü ve Özürlüye Bakanlar daha az vergi öderler... 1 - Özürlüler yaşa bağlı olmadan erken emekli olurlar Geçen

Bu konu 1019 kez görüntülendi 0 yorum aldı ...
Malül ve Özürlülerin hakları 1019 Reviews

    Konuyu değerlendir: Malül ve Özürlülerin hakları

    5 üzerinden | Toplam: 0 kişi oyladı ve 1019 kez incelendi.

  1. #1
    Vuslata Hasret - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik Tarihi
    12.10.2009
    Mesajlar
    8.963
    Konular
    4260
    Beğendikleri
    16
    Beğenileri
    14
    Tecrübe Puanı
    668
    @Vuslata Hasret

    Standart Malül ve Özürlülerin hakları

    Özürlüler yaşa bağlı olmadan erken emekli olurlar, Malül çocuklar ana-babaları üzerinden yetim aylığı ve sağlık yardımı alabilirler, Malül çocuğu olan anneler daha erken emekli olurlar.

    Özürlüler yaşa bağlı olmadan erken emekli olurlar, Malül çocuklar ana-babaları üzerinden yetim aylığı ve sağlık yardımı alabilirler, Malül çocuğu olan anneler daha erken emekli olurlar, Özürlü ve Özürlüye Bakanlar daha az vergi öderler...

    1 - Özürlüler yaşa bağlı olmadan erken emekli olurlar


    Geçen hafta İzmir MS Derneği'nin davetlisi olarak İzmir'de bir toplantıya katıldım. Gerek oradakilere gerekse de çok sayıda özürlüden veya özürlü ana-babasından gelen mesajlara bu yazı dizisi ile cevap vermeye çalışacağız. Zira, özürlülerin değişik kanunlardan ve uygulamalardan gelen çok sayıda hakkı daha doğrusu pozitif ayrımı var…



    Özürlülerin (özürlü ana babalarının) haklarını bu sayfaya uygun olarak 3 ana başlık altında toplamak mümkündür bunlardan birincisi Sosyal Güvenlik Mevzuatından gelen hakları, ikincisi vergi mevzuatından gelen hakları diğeri de sosyal yardım ile sosyal hizmetlerden gelen haklarıdır.



    Bu yazı dizimizde ilk ikisi ele alınacak olup, özürlü ve malüller ile özürlü ve malül yakınlarının sosyal yardım ve sosyal hizmet hakları daha sonra dizi konusu edilecektir…





    ***Özürlülerine Sosyal Güvenlik Hakları



    1-Yüzde 40 ve daha fazla oranlı sağlık kurulu raporu ile erken emeklilik hakları



    2-Yaşayan Ana-Baba üzerinden ömür boyu sağlık yardımı alma hakları



    3-Vefat etmiş ana-baba üzerinden ömür boyu yetim aylığı alma hakları



    4-Özürlü annelerine (çalışması ve isteğe bağlı prim ödemesi şartıyla) erken emeklilik hakları





    ***Yüzde 40’dan fazla rapora sahip özürlüler erken emekli olurlar

    5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun ana hükümleri 1 Ekim 2008 günü yürürlüğe girdi. Bu Kanun ve bu Kanun’un ortadan kaldırdığı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu gereğince özürlüler gerek çalışarak ve gerekse isteğe bağlı prim ödeyerek emekli olabilirler.



    A-Yeni Kanunla gelen özürlü emekliliği

    §5510 sayılı Kanun’un 28 inci maddesi 1 Ekim 2008 gününde yürürlüğe girdi bu Kanun’un getirdiği özürlü emekliliği hükümleri, 01.10.2008 gününden sonra ilk defa işe girecek olanlar için geçerlidir.



    Yeni düzenlemeye göre;

    §1-Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce yüzde 60 ve daha fazla oranda hastalık veya özürü bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayanlara, en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.



    §2-Yetkili sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;



    §a) Yüzde 50 ilâ yüzde 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,

    §b) Yüzde 40 ilâ yüzde 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün,



    prim bildirilmiş olanlar herhangi bir yaşa bağlı olmadan özürlü sıfatıyla erken emekli olabilecekler ama yukarıda sayılan şartlar 01.01.2015 gününden sonra işe girenler için geçerli olup, Kanun’un ek ve geçici maddeleriyle kademe getirilmiştir. Getirilen kademeye göre düzenlenmiş tablo aşağıdaki gibidir.

    İşe Başlama Tarihi Çalışma Gücünde Kayıp Oranı
    %60 ve daha çok olanlar %50 - %59 arası olanlar %40 - %49 arası olanlar
    01.10.2008 - 31.12.2008 15 yıl, 3 bin 700 gün 16 yıl, 3 bin 700 gün 18 yıl, 4 bin 100 gün
    01.01.2009 - 31.12.2009 15 yıl, 3 bin 800 gün 16 yıl, 3 bin 800 gün 18 yıl, 4 bin 200 gün
    01.01.2010 - 31.12.2010 15 yıl, 3 bin 900 gün 16 yıl, 3 bin 900 gün 18 yıl, 4 bin 300 gün
    01.01.2011 - 31.12.2011 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin gün 18 yıl, 4 bin 400 gün
    01.01.2012 - 31.12.2012 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 100 gün 18 yıl, 4 bin 500 gün
    01.01.2013 - 31.12.2013 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 200 gün 18 yıl, 4 bin 600 gün
    01.01.2014 - 31.12.2014 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 300 gün 18 yıl, 4 bin 680 gün
    01.01.2015’den sonra 15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 320 gün 18 yıl, 4 bin 680 gün


    B- 01.10.2008 gününden önce işe girmiş eski SSK’lılarda geçiş süreci

    Kanun’un geçici 10 uncu maddesine göre;

    §1-Kanunun yürürlük tarihinden önce ilk defa sigortalı olanlardan, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 53 üncü maddesine göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede (2/3 oranında) hastalık veya özürü bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.



    §2-Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olup bu Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 60 ıncı maddesinin (C) bendinin alt bendi ve geçici 87 nci maddesine (aşağıdaki tabloya) göre işlem yapılır ki bu durumu özetleyen tablo aşağıdaki gibidir.

    Rapor oranı ve derecesi
    Sigortalılık Başlangıcı I. Derece (Yüzde 80 +) II. Derece (Yüzde 60-79) III. Derece (Yüzde 40-59)
    05.08.1991 ve daha önce 15 yıl- 3600 gün 15 yıl- 3600 gün 15 yıl- 3600 gün
    06.08.1991-05.08.1994 arasında 15 yıl- 3600 gün 15 yıl, 8 ay-3680 gün 16 yıl, 3760 gün
    06.08.1994-05.08.1997 arasında 15 yıl- 3600 gün 16 yıl, 4 ay-3760 gün 17 yıl, 3920 gün
    06.08.1997-05.08.2000 arasında 15 yıl- 3600 gün 17 yıl, 3840 gün 18 yıl, 4080 gün
    06.08.2000-05.08.2003 arasında 15 yıl- 3600 gün 17 yıl, 8 ay-3920 19 yıl, 4240 gün
    05.08.2003-30.09.2008 arasında 15 yıl- 3600 gün 18 yıl-4000 gün 20 yıl-4400 gün


    C- 01.10.2008 gününden önce işe başlamış eski Memurlarda geçiş süreci

    Kanun’un geçici 4 üncü maddesi ile;

    §1-5434 sayılı Kanun gereğince kanuni tabiriyle sakat kadrosu ile başlayan memurlar ile sakat kadrosunda olmamasına rağmen memur olmadan önce yüzde 40 ve daha fazla oranlı raporu olanlar 15 yıllık yani 5400 günlük süreyle emekli olmaktadırlar ve olmaya da devam edeceklerdir.



    2-Doğuştan özürlü olup da ellerinde rapor olmayanlar

    §5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten (01.10.2008 gününden) önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmaya başlamış olup, çalışmaya başlamadan önce ilgili mevzuatına göre alınmış ve en az yüzde 40 oranında özürlü olduklarını gösterir sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az yüzde 40 oranında doğuştan özürlü olduklarını belgeleyenlerden aylık talep tarihinde memur (kamu görevlisi) olanlar; en az 5400 gün (15 tam yıl) uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş ya da emekli keseneği ödenmiş olması kaydıyla, istekleri halinde emekli olabileceklerdir.



    3-Sonradan özürlü olanlar

    §Çalışmaya başladıktan sonra, Kurumca yetkilendirilen sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;

    §a) % 50 ilâ % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 5760,

    §b) % 40 ilâ % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 6480,

    gün uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması kaydıyla istekleri halinde emekli olacaklardır.



    D-Bağ-Kur’lu özürlüler de artık erken emekli olabiliyor

    Bağ-Kur (4/B) sigortalılarından özürlü-engelli olduğu için SSK’lılar gibi erken emekli olamayanlara da artık 5510 sayılı Kanun ile ilk defa erken emeklilik hakkı getirildi. Uygulamaya göre, ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce malûl (yüzde 60 ve fazlası) olduğu için malullük aylığı bağlanmayanlar, çalışma gücü kaybı yüzde 40 ila yüzde 59 arasında olanlar 1 Ekim 2008 tarihinden sonra tahsis talebinde bulunmaları durumunda aşağıdaki şartlarda 4/b sigortalılığı kapsamına konulan özürlü emekliliğinden aşağıdaki tablodaki şartlarla yararlanabilecekler.

    Bağ-Kur’lular Çalışma Gücünde Kayıp Oranı
    %60 ve daha çok olanlar %50 - %59 arası olanlar %40-%49 arası olanlar
    15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 320 gün 18 yıl, 4 bin 680 gün


    2 - Malül çocuklar ana-babaları üzerinden yetim aylığı ve sağlık yardımı alabilirler



    Malül çocuklar ana-babaları sağ ise onlar üzerinden ölünceye kadar sağlık yardımı alabilecekleri gibi ana-babaları vefat ederse Onlar üzerinden de ölünceye kadar yetim aylığı alabilirler…





    Malül çocukların, ana babaları üzerinden sosyal güvenlik sisteminden gelen iki tür hakları vardır.

    1-Yaşayan Ana-Baba üzerinden ömür boyu sağlık yardımı alma hakları

    2-Vefat etmiş ana-baba üzerinden ömür boyu yetim aylığı alma hakları



    ***Yaşayan Ana-Baba üzerinden ömür boyu sağlık yardımı alma hakları



    5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 3 üncü maddesince gereğince, ana-babaların çocuklarına Genel Sağlık Sigortası (GSS) kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sağlık yardımı aldırabilmesi için,



    A-Kız veya erkek fark etmez genel olarak çocuklarına 18 yaşını tamamlamamış olmaları gerekir,



    B-Ancak, çocuklar lise ve dengi öğrenim veya 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde mesleki eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmaması gerekir,



    C-Fakat, kaç yaşında olursa olsun malul olduğu (yüzde 60’dan fazla rapora sahip olduğu) tespit edilen evli olmayan çocuklarına ise ömürleri boyunca sağlık yardımı verilir.



    Görüldüğü üzere malül olmayan çocuklara en fazla okuması şartıyla 25 yaşında kadar sağlık yardımı verilirken, çocuğun yüzde 60’dan fazla oranlı sağlık kurulu raporu ile malül sayılması halinde bu süre ömür boyu devam etmekle birlikte yeni 5510 sayılı Kanun, evlenen malül çocuklara ana-baba üzerinden sağlık yardımı verilmesi uygulamasına son vermiştir.



    ---Eski Kanun evli malül erkek çocuklara sağlık yardımı verdiriyordu

    Eskiden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 106 ıncı maddesine göre,

    “b) 18 yaşını veye ortaöğrenim yapıyorsa 20 yaşını, yükseköğrenim yapıyorsa 25 yaşını doldurmamış veya 18 yaşını doldurmuş olup da çalışamayacak durumda malul erkek çocukları ile yaşları ne olursa olsun evli bulunmayan ve sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışmayan veya bunlardan aylık yahut gelir almayan kız çocukları,”na sağlık yardımı SSK tarafından veriliyordu. Madde metninden görüleceği üzere malül erkek çocuklara evli dahi olsalar bir ömür boyunca ana-baba üzerinden SSK sağlık yardımı verirken, yeni Kanun bu uygulamaya son vermiş ve özürlülere hak kaybı yaşatmıştır.



    ---Eski haklar bir süre daha devam edecek

    Öte yandan 5510 sayılı Kanunu’nun “Genel sağlık sigortası geçiş hükümleri” geçici 12 inci maddesi eski Kanunlardan gelen hakları bir süre daha devam ettirme hakkı getirmiştir. Maddeye göre; “İlgili kanunları gereği tedavi yardımları karşılanan kişiler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte herhangi bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanun açısından genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte ilgili kanunları gereği bakmakla yükümlü olunan kız çocukları bu Kanun gereğince de bakmakla yükümlü olunan kişi sayılır. Ancak durumlarında değişiklik olduğunda sağlık hizmetlerinden yararlanma koşulları bu Kanun hükümlerine göre yeniden belirlenir. Bu kişilerin sigortalı ve sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişilere ilişkin bilgileri ilgili kurumlar tarafından bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren en geç üç ay içinde Kuruma bildirilir.”





    ***Vefat etmiş ana-baba üzerinden ömür boyu yetim aylığı alma hakları

    5510 sayılı Kanun’un 32 ile 36’ıncı maddeleri Ölüm Sigortasından aylık bağlama hususlarını içermektedir. Bu maddeye göre çocukların vefat eden ana veya babaları üzerinden yetim aylığı alabilmesinin şartları vardır.

    “…Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış çocuklardan;



    1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya,



    2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında yitirip malul olduğu anlaşılanların veya,



    3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının,



    her birine % 25'i,” oranında yetim aylığı verilmektedir.



    Görüldüğü üzere, sağlıklı erkek çocuklara en fazla 25 yaşına kadar yetim aylığı verilirken malül erkek çocuklara ömür boyunca yetim aylığı verilmektedir. Öte yandan, malül olup da ömür boyunca yetim aylığı alacak olan çocuklar evlenseler bile yetim aylığı almaya devam ederler.





    --Hem anasız hem de babasız kalanlara yüzde 50

    Yine mevzuat gereğince, çocuklardan sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşenlerle, ana ve babaları arasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü tarihinde evlilik bağı bulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başka aylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine % 50'si, oranında yetim aylığı verilmektedir.



    --Evlatlıklara da yetim aylığı var

    Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya soy bağı düzeltilmiş veya babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümünden sonra doğan çocukları, bağlanacak aylıktan aynı şartlarla yararlanırlar.



    --SGK ara sıra Kontrol Muayenesi yaptırabilir

    Kanun’un 94 üncü maddesine göre;

    SGK, aylık veya gelir bağlanan ve çalışma gücünün en az % 60'ını yitiren malul çocukların kontrol muayenesine tabi tutulmasını talep edebilir.



    Çalışma gücünün en az % 60'ını yitiren malul çocuklara bağlanmış bulunan gelir ve aylıklar, kontrol muayenesi sonunda tespit edilecek malullük durumuna göre, malül olmaktan çıkmışlarsa rapor tarihinden sonraki ödeme dönemi başından itibaren kesilir.



    Konu Bilgileri       Kaynak: www.azeribalasi.com

          Konu: Malül ve Özürlülerin hakları

          Kategori: Engelliler İçin Özel Bölüm

          Konuyu Baslatan: Vuslata Hasret

          Cevaplar: 0

          Görüntüleme: 1019


Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajinizi Degistirme Yetkiniz Yok
  •  

Giriş

Giriş